Een levend hulpmiddel
Blindengeleidehond; Ja of nee?
Als je minder gaat zien, kan het de moeite waard zijn om een blindengeleidehond als hulpmiddel te overwegen. Je hoeft daarvoor niet per se blind te zijn. Ook als je slechtziend bent kun je voor een blindengeleidehond in aanmerking komen.
Als je zelfstandig een aantal routes buitenshuis kunt lopen, je jezelf goed kunt oriënteren, je graag zelfstandig wilt functioneren, en je voldoende werk hebt voor een geleidehond is het zeker de afweging waard. Het bespaart je namelijk veel energie.
Aanvraagprocedure
Als je denkt dat een geleidehond wel iets voor je zou kunnen zijn, kun je contact opnemen met Visio of Bartimeús. Daar kun je dan een keer lopen met een zogeheten dogsim. Dat is een metalen constructie die het geleidewerk simuleert. Hieronder staat een foto van hoe ik met de dogsim loop.
Als het lopen met de dogsim goed gaat kan de aanvraagprocedure in gang worden gezet. Je kunt ook zelf direct contact opnemen met de geleidehondenschool van je keuze. Tijdens een intakegesprek kan er ook met de dogsim worden gelopen. De geleidehondenschool dient vervolgens een aanvraag voor je in bij je zorgverzekering en plaatst je op de wachtlijst.
Een geleidehond wordt volledig vergoed uit de basiszorgverzekering.
Training en opleiding
Op dit moment van schrijven (2025) zijn er 5 geleidehondenscholen in Nederland, ieder met hun eigen manier van werken. Bij Stichting DCN geleidenhonden (waar ik mijn huidige geleidehond van heb) heeft men een eigen fokprogramma.
8 weken na de geboorte gaat de pup naar een puppypleeggezin. Daar worden alle basiscommando’s aangeleerd. Ook wordt er regelmatig geoefend met de trainer van de geleidehondenschool, zodat de hond leert wennen aan allerlei verschillende situaties.
Als de hond ongeveer 14 – 16 maanden is gaat hij of zij terug naar de geleidehondenschool om daar het echte geleidewerk te leren.
Er is altijd veel vraag naar nieuwe gastgezinnen. Als gastgezin investeer je 14 -16 maanden van je tijd aan het opvoeden van een hond, die je daarna weer moet afstaan. Veel mensen durven dat niet aan, omdat ze het vervelend vinden dat de hond weer weg gaat. Maar als je daarbij bedenkt hoeveel vrijheid je een blinde of slechtziende gebruiker geeft, is het zeker de moeite van de investering waard.
Match?
Als de geleidehond in opleiding bijna alles kan, wordt er gekeken bij welke aspirant-gebruiker de hond het best zou kunnen passen.
Dan volgt een zogeheten wenweekend. De hond komt een aantal dagen bij de aspirant-gebruiker thuis logeren. Er mag dan samen worden gewandeld aan de lijn, gespeeld, gevoerd en geknuffeld. Zodoende kunnen hond en misschien toekomstige gebruiker aan elkaar wennen. Op maandag komt de trainer en wordt er voor het eerst een stukje met de hond in tuig gelopen. Als ook dat goed verloopt, gaat de hond weer mee terug naar de geleidehondenschool om de laatste kneepjes van het vak te leren. Na een paar dagen bedenktijd worden dan afspraken gemaakt of en zo ja wanneer de hond bij de nieuwe gebruiker wordt geplaatst.
Plaatsing
Op de plaatsingsdag komt de trainer met de hond en alle eerste benodigdheden zoals mand of bench, riem, tuig, voer- en waterbak, voer, borstel en krijg je de bruikleenovereenkomst en het dieren paspoort van de hond.
Vanaf dat moment komt de trainer elke dag bij je thuis om van daaruit verschillende routes en situaties met je te oefenen. Je leert alle verschillende commando’s en krijgt veel belangrijke informatie Tijdens de eerste week ga je ook met de trainer en de hond naar de dierenarts van je keuze om kennis te maken en de hond in te laten schrijven.
Na 14 dagen trainen mag je je eigen gang gaan. Het kast in het begin best veel energie om aan elkaar te wennen, maar dat wordt steeds beter, naarmate je meer kilometers maakt.
Wat kan zo’n hond?
De geleidehond zorgt er voor dat je obstakels ontwijkt en veilig van A naar B komt.
De hond kan ook allerlei opdrachten uitvoeren die jouw zelfstandigheid ten goede komen.
Hij of zij kan bijvoorbeeld een in-of uitgang voor je vinden, een lift of een balie zoeken, een trap of hoogteverschil aangeven, de checkpaal in het openbaar vervoer aanwijzen, een lege plek aangeven, waar je kunt zitten, en nog veel meer.
Misverstanden
Veel mensen denken dat de geleidehond de weg weet, maar dat is een fabeltje. De hond volgt heel secuur de commando’s die de gebruiker geeft. Als hij of zij een bepaalde route vaker loopt, zal de hond deze wel herkennen en misschien al uit zichzelf de goede kant op willen gaan.
Nog iets dat vraagt om opheldering is, dat men denkt dat de geleidehond zelf weet wanneer er overgestoken kan worden of wanneer het verkeerslicht op groen staat Dit is niet waar. Ook hier geldt dat de geleidehond het commando van de gebruiker opvolgt. Als er onverhoopt een onveilige situatie ontstaat, zal de geleidehond hier wel voor waarschuwen door stil te gaan staan, of het gevaar proberen te ontwijken.
Niet afleiden
Na het lezen van het bovenstaande zul je misschien begrijpen waarom je een geleidehond die aan het werk is niet mag afleiden.
De hond is heel geconcentreerd bezig om de commando’s van de gebruiker op te volgen. Als hij of zij dan wordt afgeleid of geaaid zal dit hem of haar uit de concentratie halen, waardoor het commando waarmee hij of zij bezig was wordt vergeten. Dit kan voor onveilige situaties zorgen voor zowel de gebruiker als de hond.
Aan het werk?
Hoe weet je nu of een geleidehond aan het werk is? In het algemeen kun je onthouden dat, als de hond zijn tuig aan heeft, hij of zij aan het werk is. Ook als de hond staat, zit of ligt kan hij of zij bezig zijn met een commando van de gebruiker.
Een geleidehond hoeft echt niet de hele dag te werken. Als hij of zij thuis is gaat het tuig af en is het een gewone huishond. Ook wordt de hond regelmatig uitgelaten en krijgt hij of zij de gelegenheid om vrij te rennen en te spelen.
De meeste geleidehonden vinden het leuk om voor hun baasje of vrouwtje te werken.
Gouden mandje
De blindengeleidehond blijft eigendom van de geleidehondenschool tot hij of zij wordt afgekeurd. De gebruiker krijgt de hond in bruikleen.
Als de geleidehond ongeveer 6 jaar bij de gebruiker aan het werk is, wordt er gekeken of hij of zij nog goed functioneert in het geleidewerk. Als dit niet meer zo is, wordt de hond afgekeurd voor het geleidewerk. In overleg met de gebruiker en de geleidehondenschool wordt dan bepaald waar de hond zijn gouden mandje krijgt.
De geleidehondenschool doet dan afstand van de hond.
Deze mag dan als huishond gaan genieten van zijn/haar welverdiende pensioen.